HUIS ANJOU - ENGENLAND & FRANKRIJK - KONING KRUISVAARDERS(1154-1485)

Het kasteel van Angers, zetel van het huis Anjou

Het Huis Anjou, ook de Angevins genoemd (uit de stam van Ruben & Ephraim), was een machtig adellijk huis dat in de 12e en 13e eeuw over een groot deel van Frankrijk heerste. Van 1154 tot 1485 was het Huis Anjou het koningshuis van Engeland, later het Huis Plantagenêt genoemd. Een tak van het geslacht regeerde van 1131 tot 1268 als koning van de kruisvaarderstaat Jeruzalem. Een tweede Anjoudynastie, het Huis Capet-Anjou of Huis Anjou-Sicilië, was het koningshuis van Napels en Sicilië van 1266 tot 1435. In de 13e en 14e eeuw zat het huis ook op de troon van Polen, Hongarije en de kruisvaardersstaten van Jeruzalem en het Latijnse Keizerrijk. Zetel van beide dynastieën was Château d'Angers in Angers (Frankrijk).

HUIS ANJOU - PLANTAGENET - ENGELAND (1154 - 1485)

Het Huis Plantagenêt was een koninklijk huis dat vanaf 1154 tot 1485 over Engeland regeerde. Het stamde af van een Frans adellijk huis, het Huis Anjou. Het huis veroverde ook Wales en Ierland en regeerde daarnaast over grote delen van Frankrijk: Normandië, Aquitaine, Maine, Anjou, Touraine, Gascogne en Saintonge. Ze verloren al hun Franse bezittingen echter in de Honderdjarige Oorlog; in 1453 was alleen Calais nog in Engelse handen.

De naam Plantagenêt werd door de Plantagenêt-koningen zelf niet gebruikt. De eerste die de naam hanteerde was Richard van York, vader van de koningen Eduard IV en Richard III, die het vanaf ca. 1448 begon te dragen. De naam is afgeleid van Planta genesta, een Latijnse benaming voor brem. Het was de bijnaam van Plantagenêt-stamvader Godfried V van Anjou, die de gewoonte had een bremtakje op zijn hoed te dragen.

Fulco I werd de eerste graaf van Anjou in 909. De directe mannelijke lijn stierf uit in 1060 toen Godfried II kinderloos stierf, en hij werd opgevolgd door Godfried III, een zoon van zijn zus Ermengarde. Nadat Godfried III in 1068 werd afgezet wegens zijn vijandelijke houding tegenover de kerk, werd hij opgevolgd door zijn broer Fulco IV.

Fulco IV's zoon Fulco V was graaf van Anjou en Maine tot 1129, toen hij aftrad en trouwde met Melisende van Jeruzalem, dochter en erfgename van koning Boudewijn II van Jeruzalem. Na Boudewijns dood in 1131 werden Fulco en Melisende koning en koningin van Jeruzalem. Ook hun zonen Boudewijn III en Amalrik I waren koning van Jeruzalem. Almariks nazaten zouden Jeruzalem tot 1268 blijven regeren.

Na Fulco V's aftreden als graaf van Anjou in 1129 werd hij opgevolgd door zijn zoon Godfried V. Godfried trouwde met Mathilde, de dochter en erfgename van de Engelse koning Hendrik I. Na Hendriks dood in 1135 werd echter Stefanus van Bois tot koning van Engeland gekroond. Dit leidde tot een burgeroorlog die de Anarchie wordt genoemd. Mathilde viel in 1139 Engeland binnen en versloeg Stefanus in 1141. Stefanus werd gedwongen om Hendrik, de zoon van Mathilde en Godfried, als zijn erfgenaam te erkennen. Zo kwam Hendrik, na Stefanus' dood in 1154, op de troon van Engeland als Hendrik II, de eerste koning van de Engelse Anjoutak, die later bekend zou worden als het Huis Plantagenêt. Dit huis zou Engeland meer dan drie eeuwen lang regeren, tot 1485.

Anjou kwam onder het directe bestuur van de Engelse koningen, tot 1199. Terwijl Richard I (Leeuwenhart) op kruistocht was, riep zijn broer Jan zonder Land zichzelf uit tot koning, maar kreeg hiervoor weinig steun. De Franse koning Filips II maakte gebruik van de situatie en riep de hertog van Bretagne, Arthur I, uit tot graaf van Anjou, Bretagne, Maine en Poitou. In 1204 ging Anjou op in de Franse kroon en werd direct eigendom van koning Filips II.

Geschiedenis

Godfried V, graaf van Anjou, was de stamvader van het geslacht Plantagenêt. Godfried trouwde met Mathilde, de dochter en erfgename van de Engelse koning Hendrik I. Na Hendriks dood in 1135 werd echter Stefanus van Blois tot koning van Engeland gekroond. Dit leidde tot een burgeroorlog die de Anarchie wordt genoemd. Mathilde viel in 1139 Engeland binnen en versloeg Stefanus in 1141. Stefanus werd gedwongen om Hendrik, de zoon van Mathilde en Godfried, als zijn erfgenaam te erkennen. Zo kwam Hendrik, na Stefanus' dood in 1154, op de troon van Engeland als Hendrik II, de eerste Plantagenêt-koning van Engeland. De Plantagenêts namen hierbij de plaats in van Willem de Veroveraar en zijn afstammelingen, die Engeland sinds 1066 hadden geregeerd.

Graftombe van Richard I Leeuwenhart en zijn moeder Eleonora van Aquitanië in de Abdij van Fontevraud

Eind 14e eeuw brak het huis Plantagenêt uiteen in twee takken, het Huis York en het Huis Lancaster, die de Engelse troon betwistten tijdens de Rozenoorlogen. In 1461 eindigden de Rozenoorlogen met het aantreden van de eerste Tudor-koning, Hendrik VII. Hiermee kwam de koningsperiode van de Plantagenêts tot een einde. Hendrik VII stamde echter aan moederskant af van Jan van Gent, de vierde zoon van Eduard III, en zette dus de Plantagenêt-lijn indirect voort. De Plantagenêts bleven een bedreiging voor de Tudors. De laatste directe mannelijke erfgenaam van de Plantagenêts, Eduard Plantagenet, werd daarom in 1499 geëxecuteerd door Hendrik VII. Zijn zuster Margaretha Pole werd in 1541 door Hendrik VIII ter dood gebracht. Hiermee stierf de directe lijn van de Plantagenêts uit.

Plantagenêt-koningen

1154 - 1189: Hendrik II

1189 - 1199: Richard I Leeuwenhart

1199 - 1216: Jan zonder Land

1216 - 1272: Hendrik III

1272 - 1307: Eduard I

1307 - 1327: Eduard II

1327 - 1377: Eduard III

1377 - 1399: Richard II

Linie Lancaster (1399-1471)

1399 - 1413: Hendrik IV Bolingbroke

1413 - 1422: Hendrik V

1422 - 1461: Hendrik VI

Linie York (1461-1470)

1461 - 1470: Eduard IV

Linie Lancaster (hersteld) (1470-1471)

1470 - 1471: Hendrik VI (opnieuw)

Linie York (hersteld) (1471-1485)

1471 - 1483: Eduard IV (opnieuw)

1483: Eduard V

1483 - 1485: Richard III